Kenelerin en sık görüldüğü dönemlerde, kedi ve köpekler için bazı sağlık riskleri artar. Çünkü keneler, hayvanların derisine tutunarak kan emerken bazı hastalık etkenlerini de bulaştırabilir. Bu nedenle evcil dostunuzun üzerinde bir kene fark ettiğinizde, onu doğru şekilde çıkarmak çok önemlidir.
Yanlış müdahaleler hem kenenin tam çıkarılamamasına hem de enfeksiyon riskinin artmasına neden olabilir. ŞirinPati Veteriner Kliniği olarak, kene görüldüğünde yapılması gerekenleri ve evcil hayvanınızı kenelerden koruma yollarını uzman görüşüyle derledik.
Keneler Kedi ve Köpekler İçin Neden Ciddi Bir Sağlık Riskidir?
Keneleri veteriner tıbbında ciddiye almamızın asıl sebebi, taşıdıkları hastalıklardır. Bir kene, enfekte bir canlıdan kan emdikten sonra başka bir canlıya geçtiğinde, adeta bir enjektör gibi çalışarak tehlikeli bakterileri veya parazitleri yeni konağına aktarabilir.
Köpeklerde sıklıkla karşılaştığımız Ehrlichiosis (kan paraziti), Lyme hastalığı ve Anaplazmoz gibi ciddi rahatsızlıklar doğrudan kene ısırıklarıyla bulaşır. Kediler, köpekler kadar kene kaynaklı hastalıklara yakalanma eğiliminde olmasalar da, Hemobartonelloz gibi riskler onlar için de mevcuttur. Bu hastalıklar tedavi edilmediğinde eklem ağrılarından böbrek yetmezliğine, hatta geri dönüşü olmayan sistemik hasarlara yol açabilir.
Ancak her kene hastalık taşımaz ve hastalığı bulaştırması için genellikle kenenin evcil hayvanınızın üzerinde 24 ila 48 saat arasında kalması gerekir. Bu yüzden erken fark etmek ve doğru müdahale etmek her şeyden önemlidir.
Evcil Hayvanımın Üzerinde Kene Bulursam Ne Yapmalıyım?
O anki ilk tepkiniz muhtemelen keneyi hemen bulunduğu yerden çıkarmak olacaktır. Ancak hatalı bir müdahale, kenenin midesindeki enfekte içeriği evcil dostunuzun vücuduna bırakmasına ya da kenenin ağız parçalarının deri içinde kalarak apse oluşumuna neden olabilir.
Geçmişte kenenin bir pens yardımıyla tutulup saat yönünün tersine çevrilerek çıkarılması önerilirdi. Ancak güncel yaklaşımda, kenenin çevrilmeden, burkulmadan ve doğrudan düz bir hareketle çekilerek çıkarılması tavsiye edilmektedir. Bu eski yöntemin hâlâ uygulanması, günümüzde sık karşılaşılan hatalardan biri hâline gelmiştir.
Eğer keneyi kendiniz çıkaracaksanız şu adımları dikkatle izleyin:
- İnce uçlu bir cımbız, varsa kene çıkarma kancası, bir çift eldiven ve antiseptik solüsyon hazırlayın.
- Keneyi gövdesinden, özellikle de şişkin karın bölgesinden kesinlikle tutmayın. Cımbız yardımıyla keneyi deriye en yakın olduğu noktadan, yani baş kısmına en yakın bölgeden kavrayın.
- Keneyi çevirmeden veya burkmadan, sabit ve eşit bir kuvvetle doğrudan yukarı doğru çekin. Kene bir süre direnç gösterebilir; bu noktada sabırlı olun ve ani hareketlerden kaçının. Kene deriyi bırakacaktır.
- Keneyi çıkardıktan sonra ısırık bölgesini antiseptik bir solüsyonla veya ılık sabunlu suyla nazikçe temizleyin.
- Keneyi ezmeyin. Bir peçeteye sararak çöpe atabilir veya küçük bir kavanoz içinde saklayarak, evcil dostunuzda hastalık belirtisi görülmesi durumunda veteriner hekiminize gösterebilirsiniz.
Eğer bu işlemi yapmaktan çekiniyorsanız veya kenenin bir kısmının deri içinde kaldığını düşünüyorsanız, müdahaleyi zorlamayın. Bağcılar’daki ŞirinPati Veteriner Kliniğimize uğrayarak hekimlerimizin bu işlemi hızlı, güvenli ve mümkün olduğunca konforlu şekilde gerçekleştirmesini sağlayabilirsiniz.
Evde Kene Çıkarırken Yapılan En Büyük Hatalar
İnternette veya kulaktan dolma bilgilerle uygulanan bazı yöntemler, aslında durumu evcil hayvanınız için çok daha tehlikeli hale getirir.
- Üzerine zeytinyağı, vazelin veya oje sürmek: Bu yöntemler kenenin boğulmasını sağlamak amacıyla internet sitelerinde sıkça önerilir. Ancak boğulan bir kene, strese girer ve ölmeden hemen önce midesindeki tüm içeriği (ve varsa hastalık yapıcı bakterileri) hayvanınızın kan dolaşımına boşaltır.
- Kolonya veya alkol döküp yakmaya çalışmak: Hem evcil hayvanınızın cildini yakma veya tüylerini tutuşturma riskiniz vardır hem de kene yine kusarak hastalık bulaştırabilir.
- Çıplak elle koparmak: Keneyi sıkıştırdığınızda, bir şırıngayı sıkmak gibi içindeki sıvıyı dostunuzun vücuduna enjekte etmiş olursunuz. Ayrıca kenenin kanı sizin cildinizdeki mikro çatlaklardan size de hastalık bulaştırabilir.
Kene Kaynaklı Hastalıkların Belirtileri Nelerdir?
Kene kaynaklı hastalıkların kuluçka süresi bazen haftalar sürebilir. Eğer patili dostunuzda şu belirtilerden birkaçını gözlemliyorsanız, bir veteriner muayenesi en güvenli adım olacaktır:
- Açıklanamayan ateş ve titreme
- Normalde çok enerjik olan hayvanınızın aniden halsizleşmesi
- İştah kaybı ve kilo verme
- Eklemlerde şişlik, topallama veya yürümekte zorlanma (Özellikle Lyme hastalığında sık görülür)
- Diş etlerinde solgunluk
- Lenf düğümlerinde şişme
Bu semptomlar her zaman kene kaynaklı bir hastalığa işaret etmez; birçok farklı sağlık sorununun da habercisi olabilirler. Kesin teşhis ancak kan testleri ile konulabilir.
İstanbul Bağcılar'da Kene Riski ve Korunma Yolları
İstanbul gibi büyük metropollerde kene sadece ormanlık alanlarda bulunmaz. Bağcılar çevresindeki parklarda, yeşil yürüyüş yollarında, hatta apartman bahçelerindeki uzun otların arasında bile pusuda bekleyen keneler olabilir. Keneler zıplamaz veya uçmazlar; uzun otların ucunda bekler ve yanından geçen sıcak kanlı bir canlıya tutunurlar.
Dostunuzu korumanın en iyi yolu, düzenli önleyici hekimlik uygulamalarıdır.
- Düzenli Dış Parazit İlaçları: Enselerine damlatılan damlalar, belirli periyotlarla yutturulan tabletler veya veteriner hekim onaylı uzun süreli parazit tasmaları en etkili korunma yöntemleridir. Hangi yöntemin dostunuzun yaşına, kilosuna ve yaşam tarzına en uygun olduğuna hekiminizle birlikte karar vermelisiniz.
- Günlük Fiziksel Kontroller: Özellikle bahar ve yaz aylarında yürüyüşten döndüğünüzde köpeğinizin tüylerini tarayın. Kenelerin en sevdiği karanlık ve sıcak bölgeleri (kulak içleri, pati araları, koltuk altları, boyun ve kasık bölgeleri) mutlaka kontrol edin.
- Bahçe Bakımı: Eğer müstakil bir bahçeniz varsa, otları kısa tutmak ve dökülen yaprakları temizlemek kene popülasyonunu azaltacaktır.
Unutmayın, düzenli parazit koruması, evcil dostunuzu yalnızca kenelerden değil, pire ve diğer dış parazitlerden de koruyan en etkili, en ekonomik ve en konforlu tedavi yöntemidir. Çünkü korunmak, tedavi etmekten her zaman daha kolaydır. Eğer aşı veya parazit uygulamalarınızda bir eksik ya da gecikme yaşadıysanız, ŞirinPati Veteriner Kliniği olarak yanınızdayız. Tek bir telefonla hızlıca randevu oluşturabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Keneyi koparırsam kafası içeride kalırsa ne olur?
Deride kalan parça genellikle ağız parçalarıdır. Bölgeyi temiz tutun, kızarıklık veya şişlik artarsa veteriner hekime danışın. İğneyle oymaya çalışmayın.
Evde yaşayan kedimde kene olur mu?
Nadirdir ama olabilir. Kene; köpekler, kıyafetler, ayakkabılar veya balkon/bahçe temasıyla eve taşınabilir.
Keneyi çıkardıktan sonra hastalık belirtisi ne zaman çıkar?
Belirtiler birkaç gün ile birkaç hafta içinde görülebilir. Halsizlik, iştahsızlık, ateş veya topallık olursa veteriner hekime başvurun.
Kedimden veya köpeğimden bana kene geçer mi?
Evet. Tüylerde dolaşan, henüz yapışmamış bir kene insana geçebilir. Deriye yapışmış kene ise genellikle kendiliğinden atlamaz.
Dış parazit damlası sonrası kene yapışır mı?
Evet, bazen yapışabilir. Bazı ürünler kenenin ölmesi için temas veya kısa süre tutunma gerektirir. Düzenli kontrol yine önemlidir.
Zeytinyağı veya vazelin sürmek neden yanlış?
Bu yöntemler keneyi strese sokabilir ve hastalık etkenlerinin geçiş riskini artırabilir. Kene ezilmeden, uygun aparatla çıkarılmalıdır.
